İstanbul'da, altı kardeşli bir ailede büyüdüm. Kalabalık bir evin ve büyük bir şehrin içinde, benim en çok ilgimi çeken şeylerden biri doğaydı. Çocukluğumdan beri meraklı biriyim. Bir şeyi öğrenmekle yetinmez, nedenini de araştırmak isterdim. Özellikle hayvanlar ve bitkiler ilgimi çekerdi. National Geographic Kids dergisine üyeydim; yeni sayısı geldiğinde daha önce adını bile duymadığım hayvanları tanımak, doğayla ilgili ilginç bilgiler öğrenmek en sevdiğim şeylerdendi.
İşin ilginç yanı, doğayı bu kadar sevmeme rağmen pek de doğanın içinde büyümedim. Çocukluğum İstanbul'da bir sitede geçti. Doğaya duyduğum özlemi en çok tatillerde Nevşehir'e, dedemin bahçesine gittiğimizde giderirdim. Orada geçirdiğim zamanlar, yıl boyunca kitaplardan ve dergilerden tanımaya çalıştığım doğayla biraz daha yakınlaşmamı sağlardı.
Zamanla merakımın yalnızca hayvanlarla ve bitkilerle sınırlı olmadığını fark ettim. İnsanların nasıl düşündüğü, öğrendiği ve geliştiği de en az doğa kadar ilgimi çekiyordu. Üniversitede Çocuk Gelişimi okudum.
Bir çocuğun gelişimini bazen arkeolojik bir kazıya benzetiyorum. Toprağın altındaki bir çömleği düşünün. Onu ortaya çıkarırken acele ederseniz ya da yanlış bir yöntem kullanırsanız zarar verebilirsiniz. Oysa dikkatle, sabırla ve doğru koşullarda çalıştığınızda zaten orada olanı bütünlüğünü koruyarak ortaya çıkarırsınız. Bana kalırsa çocuklar da dünyaya kendilerine özgü özelliklerle geliyor. Bizim görevimiz onları istediğimiz şekle sokmak değil, kim olduklarını anlamak ve gelişimlerine uygun bir ortam sunmak.
Son üç yıldır özel eğitim öğretmeni olarak çalışıyorum. Bu süreçte disleksiden otizme, birbirinden farklı öğrenme ihtiyaçları olan yaklaşık 200 çocukla tanıştım. Birbirine hiç benzemeyen karakterler, ilgi alanları, güçlü yönler ve öğrenme biçimleri gördüm. Hatta aynı tanıya sahip iki çocuğun ne kadar farklı olabildiğine defalarca şaşırdım.
Bu çocuklarla çalışmak bana bildiğim bir şeyi tekrar tekrar hatırlattı: Herkes aynı şekilde öğrenmiyor. Bir çocukla çok güzel ilerlediğiniz bir yöntem, başka bir çocukta hiç işe yaramayabiliyor. Bazen de küçücük bir ilgi alanı, uzun zamandır üzerinde çalıştığınız bir konunun kapısını açabiliyor.
Bu yüzden öğrenmede merakın çok önemli bir yeri olduğuna inanıyorum.
Bir yandan çocuklarla çalışırken bir yandan da doğayla ilgili araştırmalar yapmaya devam ediyordum. İlginç bir hayvan özelliğiyle karşılaştığımda hâlâ çocukluğumdaki gibi heyecanlanıyordum. Sonra bu bilgileri çocuklarla nasıl paylaşabileceğimi düşünmeye başladım.
Peki, çocuklar bu bilgileri yalnızca okumak yerine, cevapları öğrenmeden önce kendileri düşünse nasıl olurdu?
Sence Neden? – Özellikleri ile Hayvanlar fikri böyle doğdu.
Kitapta çocukların karşılarına çıkan bir soruyla ilgili dört farklı fikri değerlendirmelerini, kendi tahminlerini yapmalarını ve ardından doğru cevabı öğrenmelerini istedim. Ama yalnızca bununla kalmasını da istemiyordum.
Çünkü çocukların kendi düşüncelerini anlattıkları anları çok seviyorum. Bazen hiç beklemediğiniz bir cevap veriyorlar, bazen sizin aklınıza gelmeyen bir ayrıntıyı fark ediyorlar. Üstelik fikirlerinin gerçekten dinlendiğini ve önemsendiğini hissetmeleri de çok değerli.
Bu yüzden her hayvanın diğer sayfasına doğru ya da yanlış cevabı olmayan sorular ekledim. Çocukların hayvanlarla ilgili öğrendiklerinden yola çıkarak kendi hayatları üzerine düşünmelerini, hayal kurmalarını ve fikirlerini paylaşmalarını istedim. Ailelerin de bu sohbetler sayesinde çocuklarının dünyasını biraz daha yakından tanıyabileceğini düşündüm.
Kitabın hazırlık süreci bolca okumak ve araştırmakla geçti. Yabancı bilimsel makalelerden yararlandım; herkesin bildiği özelliklerden ziyade beni bile şaşırtan, daha az bilinen ayrıntıları bulmaya çalıştım. Bazen tek bir soru için uzun uzun araştırma yapıyor, farklı cevap seçenekleri üzerine düşünüyordum.
Elbette bu süreçte tek başıma değildim. Azerbaycanlı Nishane Hanım'la birlikte kitabın tasarımını hazırladık. Editör arkadaşlarımla metinlerin üzerinden geçtik. Başlangıçta yalnızca aklımda olan bir fikir, farklı insanların emeğiyle yavaş yavaş gerçek bir kitaba dönüştü.
Daimi Keşif de aslında bütün bu merakın ve çalışmaların bir devamı.
Tek bir kitapla sınırlı kalmak istemiyorum. Üzerinde çalıştığım başka projeler de var. Hepsinde ortak bir düşüncem var: Çocukların öğrenme sürecine daha aktif katılması, kendi yollarıyla keşfetmesi ve öğrenirken gerçekten keyif alması.
Çocukken yeni bir derginin sayfalarını karıştırırken hissettiğim merakı bugün hâlâ taşıyorum. Daimi Keşif'le yapmak istediğim de biraz bu merakı çocuklarla paylaşmak.
Çünkü keşfedilecek o kadar çok şey var ki…
Sence Neden? bu yolculuğun ilk kitabı.